Bilinci Kapalı Kişiye İlk Yardım Nasıl Yapılır?

Bilinç Kaybı Nedir?

Bilinç kaybı, kişinin çevresinden gelen sesli veya fiziksel uyarılara normal şekilde yanıt verememesi durumudur. Geçici bir bayılmadan ciddi sağlık sorunlarına kadar pek çok farklı nedeni olabilir.

Kafa travması, zehirlenme, kan şekeri bozuklukları, nöbetler ve çeşitli hastalıklar bilinç kaybına yol açabilir. Sağlık Bakanlığı kaynaklarında bilinç kaybının farklı nedenlerle ortaya çıkabileceği ve bilinç bozukluklarında öncelikle yaşam bulgularının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Bu nedenle bilinci kapalı bir kişiyi yalnızca "bayılmış" kabul etmek doğru değildir.

Bilinci Kapalı Kişiye İlk Yardımda İlk Ne Yapılmalı?

Bilinci kapalı bir kişiyle karşılaşıldığında öncelikle kendi güvenliğinizi ve olay yerinin güvenliğini değerlendirin.

Ardından şu sırayı takip edin:

1. Kişiye seslenerek tepki verip vermediğini kontrol edin.
2. Tepki yoksa 112'yi arayın veya çevrenizden birinin aramasını isteyin.
3. Kişinin normal nefes alıp almadığını değerlendirin.
4. Nefes almıyorsa veya normal nefes almıyorsa temel yaşam desteğine başlanması gerekir.
5. Normal nefes alıyorsa hava yolunun açık kalmasını sağlayın ve kişiyi yakından izleyin.
6. Sağlık ekipleri gelene kadar kişinin durumunu takip edin.

Sağlık Bakanlığı'nın koma algoritmasında da bilinci kapalı ve nefes alan kişi ile bilinci kapalı ve nefes almayan kişinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Bilinci Kapalı Kişi Nefes Almıyorsa Ne Yapılır?

Bilinci kapalı kişinin normal solunumu yoksa, durum kalp ve solunum durması açısından acil olarak değerlendirilmelidir.

Bu durumda:

• Derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
• Mümkünse telefonu hoparlöre alarak 112 görevlisinin talimatları takip edilmelidir.
• Temel yaşam desteği konusunda eğitimliyseniz uygun şekilde göğüs basılarına başlanmalıdır.
• Olay yerinde OED bulunuyorsa cihazın sesli ve görsel talimatları takip edilmelidir.

112'nin bilinci kapalı kişilere yönelik algoritmalarında da normal solunumun bulunmaması halinde erişkin, çocuk veya bebek için uygun temel yaşam desteği algoritmasına geçilmesi belirtilmektedir.

Bilinci Kapalı Kişi Nefes Alıyorsa Ne Yapılır?

Bilinci kapalı ancak normal nefes alan bir kişinin hava yolunun korunması önemlidir.

Kişi kusarsa veya ağız içindeki salgılar hava yolunu tehdit ederse uygun şekilde yan pozisyon verilmesi gerekebilir. Sağlık Bakanlığı'nın bilinç bozukluklarında ilk yardım bilgilerinde, yaşam bulgularının değerlendirilmesi, hava yolu açıklığının sağlanması ve uygun durumda koma pozisyonu verilmesi önerilmektedir.

Kişiyi gereksiz yere ayağa kaldırmaya, yürütmeye veya oturtmaya çalışmayın.

Koma Pozisyonu Nedir?

Koma pozisyonu, bilinci kapalı fakat normal şekilde nefes alan kişinin hava yolunun korunmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan yan pozisyondur.

Bilinci kapalı kişide yutkunma ve öksürme gibi koruyucu refleksler azalabileceğinden, kusma veya ağız içindeki sıvıların hava yoluna kaçması ciddi bir risk oluşturabilir. Bu nedenle uygun durumlarda kişinin yan pozisyona alınması hava yolunun korunmasına yardımcı olur.

Koma pozisyonunun uygulamalı olarak öğrenilmesi önemlidir. Özellikle travma şüphesi bulunan olaylarda kişiyi gereksiz yere hareket ettirmemek gerekir.

Bilinci Kapalı Kişiye Su Verilir mi?

Hayır. Bilinci kapalı kişiye su, yiyecek, ilaç veya başka bir şey ağızdan verilmemelidir.

Bilinç kapalı olduğunda kişinin yutma refleksi güvenilir şekilde çalışmayabilir. Ağızdan verilen sıvı veya yiyeceklerin solunum yoluna kaçması tehlikeli olabilir.

Özellikle zehirlenme şüphesi varsa kişiyi kusturmaya çalışmak da doğru değildir. Sağlık Bakanlığı'nın zehirlenmelerle ilgili ilk yardım bilgilerinde bilinç kaybında koma pozisyonu ve 112 yardımı önerilirken, zehirlenme durumlarında kişiyi kusturmama uyarısı da yer almaktadır.

Bilinci Kapalı Kişi Neden Hareket Ettirilmemeli?

Bilinç kaybının nedeni düşme, trafik kazası veya darbe olabilir. Böyle durumlarda omurga veya boyun yaralanması ihtimali bulunabilir.

Bu nedenle olay yerinde yangın, trafik veya başka bir tehlike yoksa kişiyi gereksiz yere taşımamak veya ayağa kaldırmaya çalışmamak daha güvenlidir.

Sağlık Bakanlığı'nın bilinç bozukluklarında ilk yardım bilgilerinde de hasta veya yaralının gereksiz yere hareket ettirilmemesi gerektiği belirtilmektedir.

Bilinci Kapalı Kişide 112 Ne Zaman Aranır?

Bilinç kaybı başlı başına 112'nin aranmasını gerektirebilecek ciddi bir durumdur.

Özellikle kişi:

• Tepki vermiyorsa,
• Normal nefes almıyorsa,
• Nefes almakta zorlanıyorsa,
• Kafa travması geçirdiyse,
• Zehirlenme şüphesi varsa,
• Nöbet geçirdiyse,
• Ciddi bir kaza geçirdiyse,
• Göğüs ağrısı veya başka ciddi belirtiler bulunuyorsa,

112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.

Sağlık Bakanlığı'nın 112 bilgilendirmelerinde bilinç kaybı, koma, nefes alma güçlüğü, zehirlenme, nöbet, suda boğulma ve ciddi yaralanmalar acil yardım gerektiren durumlar arasında sayılmaktadır.

112 Arandığında Hangi Bilgiler Verilmeli?

112'yi aradığınızda mümkün olduğunca sakin ve net konuşun. Operatöre:

• Bulunduğunuz yerin açık adresini,
• Kişinin bilinç durumunu,
• Nefes alıp almadığını,
• Olayın nasıl meydana geldiğini,
• Kişinin yaklaşık yaşını,
• Varsa kanama, travma veya başka önemli belirtileri

bildirin.

112 görevlisi size olay yerine ekip ulaşana kadar ne yapmanız gerektiği konusunda talimat verebilir. Telefonu, operatör aksini söylemedikçe meşgul etmemek ve verilen talimatları takip etmek önemlidir.

Bilinci Kapalı Kişide Yapılmaması Gerekenler

Bilinç kaybında iyi niyetle yapılan bazı müdahaleler kişiye zarar verebilir.

Şunları yapmayın:

• Kişiye su veya yiyecek vermeyin.
• Ağızdan ilaç vermeyin.
• Kişiyi kendine getirmek için tokatlamayın veya sarsmayın.
• Bilinci yerine gelmeden ayağa kaldırmaya çalışmayın.
• Gereksiz yere taşımayın.
• Zehirlenme şüphesinde kusturmaya çalışmayın.
• Solunumu olmayan kişide 112'yi aramayı geciktirmeyin.
• Kişiyi yalnız bırakmayın.

Özellikle zehirlenme, travma ve bilinç kaybının birlikte görüldüğü durumlarda müdahale nedeni belirlenmeden rastgele uygulama yapmak yerine 112'nin yönlendirmeleri izlenmelidir.

Bilinci Kapalı Kişi Kusarsa Ne Yapılır?

Bilinci kapalı kişinin kusması, kusmuk maddesinin solunum yoluna kaçması açısından tehlike oluşturabilir.

Kişinin normal solunumu devam ediyorsa ve travma açısından özel bir durum yoksa uygun yan pozisyon hava yolunun korunmasına yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın acil durum algoritmalarında da bilinci azalan veya kusan kişinin yan çevrilmesi ve durumundaki değişikliklerin 112'ye bildirilmesi önerilmektedir.

Travma veya boyun-omurga yaralanması şüphesinde ise kişiyi gereksiz yere hareket ettirmemek ve 112 görevlisinin talimatlarını takip etmek önemlidir.

Bilinci Kapalı Kişinin Yanında Neler Yapılmalı?

Sağlık ekipleri gelene kadar kişiyi yalnız bırakmayın. Solunumunu ve genel durumunu takip edin.

Kişinin:

• Solunumu değişirse,
• Nefesi durursa,
• Kusması olursa,
• Yeni bir kanama gelişirse,
• Bilincinde herhangi bir değişiklik olursa

112 görevlisine bilgi verin.

Ambulansın olay yerine daha kolay ulaşabilmesi için mümkünse bir kişinin ekipleri karşılaması da yararlı olabilir.

Bilinci Kapalı Kişiye İlk Yardımda En Önemli Nokta

Bilinci kapalı bir kişiyle karşılaşıldığında yapılacak ilk şey paniğe kapılmadan bilinci ve normal solunumu değerlendirmek olmalıdır. Çünkü nefes alan bilinci kapalı kişi ile nefes almayan kişinin ihtiyacı olan müdahale aynı değildir.

Normal nefes almayan kişide 112'nin aranması ve temel yaşam desteğinin geciktirilmemesi gerekir. Normal nefes alan kişide ise hava yolunun korunması, uygun durumda koma pozisyonunun uygulanması ve sağlık ekipleri gelene kadar kişinin takip edilmesi önemlidir.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Gerçek bir bilinç kaybı vakasında 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve telefondaki sağlık görevlisinin yönlendirmeleri takip edilmelidir. Bilinci kapalı kişiye yapılacak müdahalelerin uygulamalı ilk yardım eğitimiyle öğrenilmesi en güvenli yaklaşımdır.