Kanama Nasıl Durdurulur?

Kanama Nedir?

Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucunda kanın damar dışına çıkmasıdır. Kanama vücudun dışına doğru gerçekleşebileceği gibi vücut içinde de meydana gelebilir. Dış kanamalar genellikle yara veya kesik üzerinden fark edilirken, iç kanamalar dışarıdan her zaman kolayca görülemeyebilir.

Kanamanın miktarı, bulunduğu bölge ve kişinin genel durumu müdahalenin önemini belirler. Özellikle yoğun veya durdurulamayan kanamalar ciddi bir acil durum olabilir.

Kanama Nasıl Durdurulur?

Dış kanamalarda ilk yardımın temel amacı kan kaybını mümkün olduğunca azaltmaktır. Sağlık Bakanlığı'nın ilk yardım kaynaklarında dış kanamalarda öncelikle kanayan bölgeye doğrudan baskı uygulanması önerilmektedir.

Temel uygulama şu şekilde yapılabilir:

1. Öncelikle kendi güvenliğinizi sağlayın.
2. Mümkünse eldiven kullanarak kanla doğrudan temastan kaçının.
3. Kanayan yaranın üzerine temiz bir bez veya uygun bir materyal yerleştirin.
4. Yaranın üzerine doğrudan ve sürekli baskı uygulayın.
5. Kanama durmuyorsa ilk bezi kaldırmadan üzerine ikinci bir bez yerleştirerek basıncı artırın.
6. Gerekiyorsa bandajla baskıyı sürdürün.
7. Kanama şiddetliyse 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım isteyin.

Kanla temas yoluyla bulaşabilecek enfeksiyonlara karşı eldiven kullanılması önerilmektedir.

Kanayan Yere Neden Baskı Yapılır?

Doğrudan baskı, kanayan damardan gerçekleşen kan akışını azaltmaya yardımcı olur. Bu nedenle küçük kesiklerden daha ciddi dış kanamalara kadar ilk yardımın temel uygulamalarından biridir.

Kanama devam ediyorsa ilk bezi kaldırıp yaranın durumunu tekrar tekrar kontrol etmek yerine, mevcut bezin üzerine yeni bir bez koyarak baskıyı artırmak önerilir.

Buradaki amaç kanamanın mümkün olduğunca kesintisiz şekilde kontrol altında tutulmasıdır.

Kanama Durmuyorsa Ne Yapılmalı?

Kanayan yere doğru şekilde baskı uygulanmasına rağmen kanama devam ediyorsa durum daha ciddi olabilir.

Bu durumda:

• Baskıyı sürdürün.
• İlk bezi yaranın üzerinden kaldırmayın.
• Gerekiyorsa üzerine yeni bir bez koyun.
• Kişinin genel durumunu takip edin.
• Şiddetli kanamada 112'yi arayın.
• Sağlık ekipleri gelene kadar kişinin yanında kalın.

Sağlık Bakanlığı'nın kanama algoritmasında da kanama devam ettiğinde alttaki bezi kaldırmadan ikinci bir bez konularak basıncın artırılması ve yardım gelene kadar kişinin takip edilmesi belirtilmektedir.

Kanayan Bölge Yukarı Kaldırılır mı?

Kanayan bölgenin yukarı kaldırılması, ilk yardım eğitimlerinde belirli durumlarda kullanılan uygulamalardan biridir. Sağlık Bakanlığı kaynaklarında özellikle kol veya bacak kanamalarında ve kırık şüphesi bulunmuyorsa kanayan bölgenin kalp seviyesinin üzerinde tutulmasından söz edilmektedir.

Ancak ciddi bir yaralanma veya kırık ihtimali varsa bölgeyi zorla hareket ettirmemek gerekir. Travma sonrası oluşan kanamalarda 112'nin yönlendirmelerine göre hareket etmek daha güvenlidir.

Turnike Ne Zaman Kullanılır?

Turnike, her kanamada kullanılacak standart bir yöntem değildir. Özel ve ciddi durumlarda uygulanır.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında turnike için; uzuv kopması, diğer kanama durdurma uygulamalarının yetersiz kalması, yaralının uzun mesafede taşınmasının gerekmesi veya çok sayıda yaralının bulunduğu ve tek ilk yardımcının olduğu durumlar gibi koşullar belirtilmektedir.

Turnike uygulaması teknik bilgi gerektirdiğinden, bu konuda eğitim almamış kişilerin gerçek bir acil durumda 112'nin yönlendirmelerini takip etmesi önemlidir.

Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?

Burun kanaması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. İlk yardımda kişinin sakinleştirilmesi ve başının öne doğru eğilmesi önerilir. Kişinin oturması ve burun kanatlarının parmaklarla sıkıştırılması da uygulanabilecek temel yöntemler arasındadır.

Burun kanamasında:

• Kişiyi oturtun.
• Başını hafifçe öne eğmesini sağlayın.
• Burun kanatlarını parmaklarla sıkıştırın.
• Kanamanın devam edip etmediğini takip edin.

Başı geriye yatırmak, kanın boğaza doğru akmasına neden olabileceğinden tercih edilmemelidir.

Kanama devam ediyorsa veya kişi kendini kötü hissediyorsa sağlık kuruluşundan yardım alınmalıdır.

İç Kanama Nasıl Anlaşılır?

İç kanama, kanın vücut içinde birikmesi nedeniyle dışarıdan her zaman fark edilemeyebilir. Travma sonrasında ortaya çıkan solukluk, halsizlik, baş dönmesi, bilinç değişikliği veya dolaşım bozukluğu belirtileri ciddi şekilde değerlendirilmelidir.

İç kanama şüphesinde kişiye ağızdan yiyecek veya içecek verilmemeli, bilinç ve solunumu takip edilmeli ve 112 aranmalıdır.

Özellikle trafik kazası, yüksekten düşme veya ciddi darbe sonrasında dışarıdan görünür bir kanama olmaması, iç kanama ihtimalini tamamen ortadan kaldırmaz.

Şiddetli Kanamada 112 Ne Zaman Aranmalı?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Kanama çok yoğunsa,
• Doğrudan baskıya rağmen kanama durmuyorsa,
• Büyük veya derin bir yara varsa,
• Uzuv kopması meydana geldiyse,
• Ciddi bir kaza veya travma söz konusuysa,
• Kişinin bilinci değişiyorsa,
• Kişi çok soluk, soğuk veya terli görünüyorsa,
• Baş dönmesi veya belirgin halsizlik varsa,
• İç kanama şüphesi bulunuyorsa.

112 aranırken olayın nerede meydana geldiği, kaç kişinin yaralandığı, kanamanın yeri ve kişinin bilinç durumu gibi bilgilerin açık şekilde verilmesi gerekir.

Kanamalarda Şok Riski

Şiddetli kan kaybı dolaşımın bozulmasına ve şok tablosuna yol açabilir. Bu nedenle yalnızca yaranın kendisine değil, kişinin genel durumuna da dikkat edilmelidir.

Kişide belirgin solukluk, soğuk ve nemli cilt, hızlı ve zayıf nabız, hızlı solunum, huzursuzluk veya bilinç değişikliği gibi belirtiler görülüyorsa durum ciddiye alınmalıdır.

Kanamanın kontrol altına alınması ve 112'nin aranması geciktirilmemelidir.

Kanamayı Durdururken Yapılmaması Gerekenler

Kanama sırasında yanlış müdahaleler kişinin durumunu daha da kötüleştirebilir.

Şunlardan kaçının:

• Yaraya gereksiz yere dokunmayın.
• Kanlanan bezi sürekli kaldırıp kontrol etmeyin.
• İlk bezi kaldırmadan üzerine yeni bez koyun.
• Kişiye yiyecek veya içecek vermeyin.
• Ciddi yaralanmalarda kişiyi gereksiz yere hareket ettirmeyin.
• Kırık şüphesinde kanayan uzvu zorla yukarı kaldırmayın.
• Turnikeyi gereksiz durumlarda uygulamayın.
• Şiddetli kanamada 112'yi aramayı geciktirmeyin.

Özellikle kaza veya travma sonrasında olay yeri güvenli değilse kişi ancak gerekli güvenlik koşulları sağlandıktan sonra hareket ettirilmelidir.

Kanama Durduktan Sonra Ne Yapılmalı?

Kanama kontrol altına alınmış olsa bile yaranın durumuna dikkat edilmelidir. Derin, kirli, geniş veya ciddi yaralanmalarda sağlık kuruluşunda değerlendirme gerekebilir.

Kanama yeniden başlarsa doğrudan baskı uygulaması tekrar sürdürülmelidir. Kişinin genel durumunda kötüleşme meydana gelirse 112'ye bilgi verilmelidir.

Özellikle ciddi travmalarda yaranın görünüşünün düzelmesi, altta başka bir yaralanma olmadığı anlamına gelmez.

Kanama Nasıl Durdurulur? Kısaca

Kanama nasıl durdurulur sorusunun temel cevabı, kanayan bölgeye temiz bir bezle doğrudan ve sürekli baskı uygulamaktır. Kanama devam ederse mevcut bezi kaldırmadan üzerine yeni bir bez koyarak baskı artırılır. Şiddetli, kontrol edilemeyen veya travmaya bağlı kanamalarda ise 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.

İlk yardımın amacı kişinin durumunu profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar mümkün olduğunca stabil tutmaktır. Kanamanın nedenini kesin olarak belirlemek veya ciddi yaralanmaları evde tedavi etmek ilk yardımın amacı değildir.

Not: Bu içerik genel ilk yardım bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Gerçek ve ciddi bir kanama durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve telefondaki sağlık görevlisinin yönlendirmeleri takip edilmelidir.